Persbericht Sluijters’ Grote Oorlog, Zwolle, juli 2014

Sluijters’ Grote Oorlog
Politieke oorlogsprenten uit de Nieuwe Amsterdammer
1915-1919
Museum de Fundatie – Paleis a/d Blijmarkt, Zwolle, 21 september 2014 t/m 4 januari 2015

Vanaf 21 september is in Museum de Fundatie in Zwolle de serie van 77 politieke spotprenten te zien, die Jan Sluijters van 1915-1919 maakte voor de Nieuwe Amsterdammer. Sluijters, vooral bekend als modernist en societyschilder, laat zich in deze reeks zien als maatschappijkritisch agitator. De litho’s geven een vlijmscherpe analyse van de Eerste Wereldoorlog en de positie van het neutrale Nederland hierin. De werken zijn afkomstig uit de collectie van kunstenaar Rob Scholte, die de complete serie bijeenbracht. De reeks is recent met steun van de BankGiro Loterij door Museum de Fundatie verworven.

Nederland’s geforceerde neutraliteit
Waar Frankrijk, Rusland en later Engeland kort na de aanslag op de Oostenrijkse kroonprins Franz Ferdinand (28 juni 1914 te Sarajevo) tegenover Duitsland en Oostenrijk kwamen te staan, wilde Nederland zijn neutraliteit behouden in wat de Eerste Wereldoorlog zou worden. Direct na het uitbreken werd door de Nederlandse regering een beroep gedaan op de redacteuren van de dag- en weekbladen om zich vooral terughoudend op te stellen met betrekking tot de berichtgeving. Om de neutraliteit van ons land niet in gevaar te brengen. Wie zich niet terughoudend opstelde, liep kans op vervolging op grond van artikel 98 en 100 van het Wetboek van Strafrecht betreffende staatsgeheimen en het in gevaar brengen van de Nederlandse neutraliteit. Er werd van overheidswege aangezet tot zelfcensuur. De pers beijverde zich om een zo neutraal mogelijke berichtgeving over de oorlog te geven, terwijl er wel degelijk voorkeuren bestonden. Zo was de Telegraaf bijvoorbeeld pro-Brits, waarschijnlijk vanwege de relatie, die bestond tussen de financiële markten van Londen en Amsterdam, terwijl de Nieuwe Rotterdamse Courant pro-Duits was vanwege de band, die Rotterdamse haven had met het Duitse achterland.

Sluijters en de Nieuwe Amsterdammer
De Nieuwe Amsterdammer was wars van emotionele subjectieve berichtgeving en volgde een wat belerende journalistieke lijn. Daar klonken toch wel anti-Duitse opvattingen in door. Dit blad accentueerde haar artikelen op scherpe wijze met ingesloten oorlogsprenten van het drietal Willy Sluiter, Piet van der Hem en Jan Sluijters, die zowel de binnenlandse politiek als die van de oorlogvoerende landen voorzag van genadeloze analyse en satirisch commentaar. Met de door Scholte verzamelde serie van 77 prenten plaatst Sluijters zich in de politiek-activistische kunsttraditie. Hij werd de chroniqueur van de Eerste Wereldoorlog en is met dit onbekende deel van zijn oeuvre de politieke kunstenaar van deze periode. Het werk uit de reeks vertoont veel overeenkomsten met de anti-fascistische fotomontages, die de Duitse kunstenaar John Heartfield in de jaren 20 en 30 maakte, die in 2009 uitgebreid in Museum de Fundatie te zien zijn geweest.

Sluijters’ Grote Oorlog is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met Rob Scholte Museum en Stichting Studiecentrum Eerste Wereldoorlog. Bij de expositie verschijnt een catalogus, uitgegeven door Uitgeverij Waanders & de Kunst.

Museum de Fundatie beheert een omvangrijke collectie beeldende kunst, die zijn oorsprong vindt in de verzameling van de oud-directeur van Museum Boymans te Rotterdam, Dirk Hannema, en die later belangrijke aanvullingen kende met ondermeer de kunstcollectie van de Provincie Overijssel. Museum de Fundatie heeft twee schitterende locaties: Kasteel het Nijenhuis bij Heino en het in 2013 spectaculair uitgebreide Paleis a/d Blijmarkt in Zwolle.

Sluijters’ Grote Oorlog – Politieke oorlogsprenten uit de Nieuwe Amsterdammer, 1915-1919’
Periode: 21 september 2014 t/m 4 januari 2015
Locatie: Paleis a/d Blijmarkt, Zwolle
Openingstijden: dinsdag t/m zondag, 11.00-17.00
Informatie: http://www.museumdefundatie.nl of 0572-388188

Leave a comment

Your email address will not be published.

*