Cor Hendriks – Als het regent en de zon schijnt (36): Zonneregen brengt onheil (with English summary)

Keren we terug naar de zonneregen, die naast de genoemde met de zomer- en meiregen gemeenschappelijke positieve eigenschappen ook negatieve eigenschappen heeft. In de provincie Ilocos van de Filippijnen beschouwt men de zonneregen als een slecht voorteken, aangezien daardoor de insecten zich snel vermeerderen en de gewassen opvreten. Gezegd wordt: ‘Als het regent en de zon schijnt, dan kruipen de wormen uit de aarde tevoorschijn en vreten diverse planten.’ In Maleisië noemen ze de zonneregen ‘hete regen’ (Hujan panas) en vrezen zijn magische gevaarlijkheid. De Khmer spreken ook van hete regen (Lĕsom pret) en zeggen dat de geest van het ongeluk (Pag Rẽit) zijn draden aan de nat geworden mensen wil knopen, die dan zeker zullen sterven, tenzij door tegenmagie de draad wordt doorgesneden. Wie sterft, komt in de hemel, is zeer rijk en krijgt rode kleren, maar zal zeer eenzaam zijn.

In Azerbeidzjan wordt de zonneregen gezien als een voorteken van grote nood, honger, ziekte, etc. In Turkije zegt men: ‘Men lijdt nood in zo’n jaar’ en ‘De opbrengst van zo’n jaar is gering en de nood komt tevoorschijn.’ Ook meent men, dat het in zo’n land gebrekkig wordt, maar de schaden zullen niet al te groot zijn, of: aanzienlijk veel lammeren zullen creperen. Dit doet denken aan enige spreuken uit Litouwen, die zeggen, dat als het bij zonneschijn regent, de (Pruisen-)koning broodloos is, dat het hem ontbreekt aan brood. In Finland zijn echter enige spreuken, die zeggen, dat men hongert in de hel, bij de Est-Finnen maait men hooi in de hel en bij de Est-Russen wordt het de zondaars in de hel lichter.

In Taviano (prov. Lecce) wordt gezegd: ‘piove c’è il sole / sta venendo la malattia (dan komt de ziekte).’
In Thüringen beschadigt zij de aardappelen en het graan, als zij in de bloesem valt. In de Oekraïne worden de aardappels vlekkig. In Rusland wordt de zonneregen ‘senognoj’ (hooirot) genoemd, omdat hij vaak valt tijdens de hooioogst en het hooi doet verrotten. Bij de Fin-Zweden heet de zonneregen ‘rötmånad, röijt’månas vedärlejk (hondsdagen, hondsdagweer)’ en wordt gezegd: ‘e röijtär (het doet rotten)’. Ook bij de Finnen spreekt men van hondsdagweer en dat de zwade (gras, koren) verrot.
Bij de Polen beschouwt men de zonneregen als voor de planten gevaarlijk omdat tegelijk ermee de ‘zaraza (epidemie)’ uit de hemel valt en daarvan worden de bladeren geel. In Roemenië beschadigt de zonneregen altijd de groei van de planten, doordat het ze vlekt en verwelkt. De vlekken zijn ‘roest’ (roghie) en bij zonneregen zegt men: ‘bate roghia (de roest valt)’. De Serven en Kroaten zeggen, dat het graan zal roesten (‘biće maća’); ook de uien zullen roesten. In Kuči noemt men de graanroest ‘ala (draak)’ en het alom bekende spreekwoord luidt: ‘Kad kiša pada i sunce sija, bije tonja (of: biće plamenjača) (Als het regent en de zon schijnt, roest het graan).’ In Slavonië is de zonneregen gemengd met honingdauw (‘medenom rosom’), die de brand (roest) veroorzaakt. De Duitse folklorist Wolf merkt op: ‘Regnets unter sonneschein, so fällt gift vom himmel.’ In Zwaben wordt over de zonneregen, bij voorkeur ‘Sonne(n)rege(n)le(in)’ genoemd, gezegd: ‘Sie bringen lauter Gift, Ungeziefer, in Juni den Honigtau;’ en er gaat het gezegde: ‘Wenn’s aus der Sonne regnet, gebt’s viel Miltau.’ Dit wordt gekoppeld aan de zomersproeten, die daarom ‘Miltauflecke’ worden genoemd. Men zegt als het regent en de zon schijnt: ‘Behüte dich Gott vor dem Mîltau, dass du nit geschecket wirst.’
In Baden noemt men de ‘Meltau’ ook ‘Beschiß’ (schijt) en er wordt gezegt: ‘S ręχərd bəšī’s, es regnet unter Sonnenschein, den Pflanzen schädlich’ en de regen noemt men ‘Beschi(e)ßregen’. Ook in Beieren rond Aschaffenburg noemt men ‘einen Regen unter Sonnenschein einen “Beschißregen”: Beschiß aber die von solchem Regen entstehenden, aufgeworfenen Brandstellen an Baumblättern und die darin vorkommenden Insekten, Blättläuse’.
In Hessen-Nassau zegt men als bij zonneschijn enige regendruppels vallen: ‘S rant Sommerflecke’ en van iemand met zomersproeten wordt gezegd: ‘[Er] hat mit dem Teufel Scheißdreck gedroschen.’ In Oldenburg wordt gesproken van ‘schmutzigem Regen,’ en op Cuba van een ‘verraderlijke regen’ (llover traidor).

In Polen wordt deze regen, die de ‘zaraza’ brengt, verbonden met de watervrouwen (de zielen van verdronkenen), die hun mantels in de zon te drogen hangen (zie §15). Het regenwater valt op de mantels en neemt de vlooien, die erin zitten, mee naar de aarde. En daar vallen ze als aardvlooien in de groenten. Ook valt het vuil uit deze mantels op aarde en werkt als een sterk vergif. Daarom bedekte men vroeger de bronnen bij zulke regen.
In Spanje wordt gezegd: ‘Agua y sol, seguro el pulgón (gewis komt de veldvlo)’, evenals ‘Agua y sol, para las güertas es lagarta, y para las viñas pulgon (voor de tuinen de hagedissin, voor de wijngaarden de veldvlo).’ Ook wordt gezegd: ‘De vanen in de zon; een worm zal komen en al de merg eruithalen.’ In Catalonia ‘neix i creix el pugó (wordt geboren en groeit de bladluis).’
In Peru brengt de zonneregen ziektes (‘trae enfermedades’) en druppels die bij kinderen op het hoofd vallen, veroorzaken schurft op het hoofd (‘produce sarna en la cabeza’).
In Zwitserland zijn ze wel heel negatief, want ‘Wenn es regnet und die Sonne scheint und es gibt keinen Regenbogen, so geht bald die Welt unter.’

English summary

Next to the positive qualities, which the sun-rain has in common with the summer and Mai rain, it has also negative qualities. On the Philippines they consider the sun-rain a bad omen, for insects will multiply rapidly and eat the crops. They say: ‘When it rains and the sun shines, then the worms crawl out of the earth and eat from the plants.’ In Malaysia they call the sun-rain ‘hot rain’ and fear its magical danger. The Khmer also call it ‘hot rain’ and say that the spirit of bad luck wants to tie his threads to people who get wet, who will then certainly die unless by counter-magic the thread is cut. Who dies, will go to heaven, will be very rich and receives red cloths, but will be very lonesome. In Azerbaijan the sun-rain is a sign of great need, famine, sickness, etc. In Turkey they say: ‘People will suffer in such a year,’ and ‘The yield of such a year will be small and the distress will appear.’ They also think that there will be shortages in such a country, but the damages will not be too big; or: quite a lot of lambs will die miserably. This reminds of some maxims from Lithuania, saying that when it rains with sunshine the (Prussian) king is without bread, or is lacking bread. But in Finland they have some maxims saying, that in hell they are starving, with the Estonian-Fins they are mowing hay in hell, and with the Estonian-Russians it becomes lighter for the sinners in hell.
In Taviano in Italy they say that the fever is coming. In Thuringia the sun-rain damages the potatoes and the corn when it falls into the blossom. In the Ukraine the potatoes become spotted. In Russia they call the sun-rain ‘hay-rot’ because it falls often during the hay-harvest and makes the hay rot. With the Fin-Swedes the sun-rain is called ‘dog-days, dog-day weather’, and they say: it putrefies. Also the Fins call it dog-day weather, and say that it rots the grass and corn. In Poland they think the sun-rain is dangerous to the vegetation because together with the rain falls the ‘zaraza (epidemic)’ from the sky and turns the leaves yellow. In Rumania the sun-rain always hinders the growth of the vegetation by staining and withering. The stains are ‘rust’, and with a sun-shower they say: ‘the rust falls’. The Serbs and Croats say that the grain will rust, and also the onions will rust. In Kuči they call the grain-rust ‘dragon’ and the well-known proverb says: ‘When it rains and the sun shines, the grain rusts.’ In Slavonia the sun-rain mixed with honey-dew causes the rust (blight). The German folklorist Wolf remarks: ‘When it rains while the sun shines, then poison falls from the sky.’ In Swabia they say of the sun-rain: ‘They bring sheer poison, vermin, in June the honey-dew, and they have the saying: ‘When it rains out of the sun, there is much mildew. This is linked to freckles, therefore called mildew-spots. When it rains and the sun shines they say: ‘God save you from the mildew, that you won’t get spotted.’ In Baden they call the mildew also ‘shit’, and they say: ‘It’s raining shit: it rains while the sun shines, harmful to the vegetation,’ and the rain is called ‘shit-rain’, a name also used in Bavaria: shit though the rust-spots on tree-leaves originating in such rain and the therein existing insects, plant-lice. In Hessen-Nassau they say when some raindrops fall while the sun shines: ‘It rains freckles (summer-spots),’ and of a person with freckles: ‘[he] has threshed shit with the devil.’ In Oldenburg they speak of ‘dirty rain’, and on Cuba of a ‘treacherous rain’.
In Poland this rain, which brings the ‘zaraza’, is connected with the water-women (the souls of the drowned), who hang their mantels in the sun to dry (see §15). The rainwater falls on the mantels and takes the fleas in them with it to the earth. And there they fall as earth-fleas in the vegetables. Also the dirt from these mantels falls on earth and works as a strong poison. Therefore people in former times used to cover up the wells when there was such a rain. In Spain they say ‘Rain and sun, surely the field-flea will come,’ as well as ‘Rain and sun, for the gardens the female lizard, and for the vineyards the field-flea.’ Another saying is: ‘The banners in the sun; a worm will come and extract all the marrow.’ In Catalan the leave-louse is born and grows. In Peru the sun-rain brings diseases and drops falling on children’s heads produce scabs on the head. In Switzerland they have a very negative opinion, for ‘when it rains and the sun shines, and there is no rainbow, then the world will soon come to an end.’

PDF:
Als het regent en de zon schijnt (36)

Leave a comment

Your email address will not be published.

*